در احادیث رسیده از ائمه معصومین (صلوات الله علیهم) از ثواب فراوان گریستن و حتی محزون بودن برای مصائب خاندان عصمت (صلوات الله علیهم) احادیثی نقل شده است اما طبق احادیث اجر و ثواب گریستن بر حضرت امام حسین (علیه السّلام) بسیار عظیم و خارج از محاسبات دنیایی نقل شده است. در این مجال ابتدا چند حدیث در باب ثواب گریستن بر مصائب آل الله (صلوات الله علیهم) و محزون بودن از مصائب ایشان نقل می شود سپس به بررسی برخی از احادیث در باب ثواب گریستن بر حضرت ابا عبدالله (علیه السّلام) پرداخته می شود.
1. ثواب گریستن بر مصائب خاندان عترت (علیهم السّلام) و مهموم و محزون بودن برای ایشان
ائمه معصومین (صلوات الله علیهم) خلیفه الله و جانشینان خدا بر روی زمین بوده اند و مأموریت ایشان از سوی خداوند هدایت بشر و تبیین دین الهی بوده است و در این راه همواره فرعونانی سد را ایشان می شدند و به غایت بر ایشان رنج و مصیبت و آزار وارد می نمودند.
در امالی صدوق در باب پاداش گریستن بر مصائب اهل بیت (صلوات الله علیهم) از حضرت امام علی بن موسی الرضا (علیه السّلام) چنین نقل شده است:
«حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ الرِّضَا (ع): مَنْ تَذَكَّرَ مُصَابَنَا وَ بَكَى لِمَا ارْتُكِبَ مِنَّا كَانَ مَعَنَا فِي دَرَجَتِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ مَنْ ذُكِّرَ بِمُصَابِنَا فَبَكَى وَ أَبْكَى لَمْ تَبْكِ عَيْنُهُ يَوْمَ تَبْكِي الْعُيُونُ وَ مَنْ جَلَسَ مَجْلِساً يُحْيَا فِيهِ أَمْرُنَا لَمْ يَمُتْ قَلْبُهُ يَوْمَ تَمُوتُ الْقُلُوبُ.» (1)
« حضرت امام رضا (علیه السّلام) فرمودند: هر كه ياد مصيبت ما كند و بگريد بدان چه با ما كردند روز قيامت با ما در درجه ما است و هر كه ياد مصيبت ما كند و بگريد و بگرياند و روزى كه همه ديده ها گريان است ديدگانش گريان نشود و هر كه بنشيند در مجلسى كه امر ما در آن زنده مىشود، دلش نميرد روزى كه دلها بميرد.» (2)
در امالی طوسی از حضرت امام جعفر صادق (عليه السّلام) نقل شده است حتی نفَس شخصی که بر مصائب ائمه معصومین (صلوات الله علیهم) به مانند تسبیح گفتن برای خداست:
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ (رَحِمَهُ اللَّهُ) قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الْقَاسِمِ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مُسْلِمٍ الْكِنْدِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ غَزْوَانَ عَنْ عِيسَى بْنِ أَبِي مَنْصُورٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (عَلَيْهِمَا السَّلَامُ) قَالَ: نَفَسُ الْمَهْمُومِ لِظُلْمِنَا تَسْبِيحٌ وَ هَمُّهُ لَنَا عِبَادَةٌ وَ كِتْمَانُ سِرِّنَا جِهَادٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ. ثُمَّ قَالَ أَبُوعَبْدِ اللَّهِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ): يَجِبُ أَنْ يُكْتَبَ هَذَا الْحَدِيثُ بِالذَّهَبِ.» (3)
«در كتاب مجالس مفيد و امالى شيخ طوسى از حضرت امام جعفر صادق (عليه السّلام) روايت مي كند كه فرمودند: نفس كشيدن با غم و اندوه براى مظلوميت ما خاندان تسبيح گفتن براى خدا و مغموم بودن از براى ما عبادت و پوشيده داشتن اسرار ما جهاد في سبيل اللَّه خواهد بود سپس فرمودند: واجب است كه اين حديث را با طلا بنويسند.» (4)
در كامل الزيارات در این باره از حضرت امام جعفر صادق (عليه السّلام) این حدیث نقل شده است:
« وَ عَنْهُ عَنْ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ سَيْفٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ فُضَيْلٍ بن [زائد] [وَ] فَضَالَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: مَنْ ذُكِرْنَا عِنْدَهُ فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ حَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَلَى النَّارِ.» (5)
«حكيم بن داود از سلمة از على بن سيف از بكر بن محمد از فضيل بن فضالة از حضرت ابى عبد الله (عليه السّلام) نقل كرد كه آن حضرت فرمودند: كسى كه ما را نزد او ياد كنند پس از چشمانش اشک بيايد خداوند متعال صورتش را بر آتش حرام مى نمايد.» (6)
در کتاب امالی شیخ طوسی نیز در این باره حدیث ذیل نقل شده است:
«أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ الْجِعَابِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَبَّاسِ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ خَلَفٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عُتْبَةَ عَنْ حُسَيْنٍ الْأَشْقَرِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَارَةَ الْكُوفِيِّ قَالَ: سَمِعْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ (عَلَيْهِمَا السَّلَامُ) يَقُولُ: مَنْ دَمَعَتْ عَيْنُهُ دَمْعَةً لِدَمٍ سُفِكَ لَنَا أَوْ حَقٍّ لَنَا أُنْقِصْنَاهُ أَوْ عِرْضٍ انْتُهِكَ لَنَا أَوْ حَدٍّ مِنْ شِيعَتِنَا بَوَّأَهُ اللَّهُ (تَعَالَى) بِهَا فِي الْجَنَّةِ حُقُباً.» (7)
«محمّد بن ابى عماره كوفى نقل مي كند كه گفت: از حضرت امام جعفر صادق (عليه السّلام) شنيد فرمودند: كسى كه براى خونى كه از ما ريخته شده يا حقى كه از ما پامال شده يا عرض و آبرویى كه از ما يا براى يكى از شيعيان ما از بين رفته چشمش يك قطره اشك بريزد، خداوند متعال او را در بهشت برین جاى خواهد داد.»
طبق سخن حضرت امام جعفر صادق (عليه السّلام) از این باب که اینقدر اجر و پاداش اشک ریختن برای خاندان عصمت (صلوات الله علیهم) عظیم است، کسی میزان ثواب آن را نمی داند:
«وَ رُوِيَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: لِكُلِّ شَيْءٍ ثَوَابٌ إِلَّا الدَّمْعَةَ فِينَا.» (8)
از حضرت امام صادق (علیه السّلام) مروى است كه فرمودند: هر چيزى ثواب و اجرى معين دارد مگر ريختن اشک براى ما كه ثوابش را احدى نمىداند.
2. ثواب گریه بر حضرت سیدالشهداء (علیه السّلام)
همانطور که در متن زیارت عاشورا که حدیث قدسی است و در برخی از احادیث رسیده از ائمه معصومین آمده است؛ در تمام اعصار مصیبتی بالاتر و سختتر از مصیبت حضرت امام حسین (علیه السّلام) در روز عاشورا برای هیچ کس رخ نداده است و بدین منظور خداوند در عوض این مصیبت پاداشهای ویژه ای برای حضرت امام حسین (علیه السّلام) در نظر گرفته است که بخشی از آن شامل حال شیعیان و محبان حضرت سیدالشهداء (علیه السّلام) می شود. در این مجال به چند حدیث در این باب اشاره می نماییم:
طبق روایات رسیده حضرت امام حسین (علیه السّلام) خویشتن را شهید اشک معرفی نموده اند که هر مومنی با ذکر یاد ایشان به گریه می افتد:
«حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ إِدْرِيسَ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ الْمِسْكِينِ الثَّقَفِيِّ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ (ع) عَنْ آبَائِهِ (ع) قَالَ قَالَ أَبُوعَبْدِ اللَّهِ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ (ع): أَنَا قَتِيلُ الْعَبْرَةِ لَا يَذْكُرُنِي مُؤْمِنٌ إِلَّا اسْتَعْبَرَ.» (9)
«ابی بصیر از حضرت امام صادق (علیه السّلام) از حضرت امام حسين (علیه السّلام) روايت مي كند كه فرمودند: من شهيد اشك هستم، هيچ مؤمنى مرا به خاطر نمى آورد مگر اينكه گريان مى شود.»
در کامل الزیارات نیز در این باره چنین آمده است:
«حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ السَّعْدَآبَادِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مُسْكَانَ عَنْ هَارُونَ بْنِ خَارِجَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ قَالَ الْحُسَيْنُ (ع): أَنَا قَتِيلُ الْعَبْرَةِ قُتِلْتُ مَكْرُوباً وَ حَقِيقٌ عَلَيَّ أَنْ لَا يَأْتِيَنِي مَكْرُوبٌ قَطُّ إِلَّا رَدَّهُ اللَّهُ وَ أَقْلَبَهُ إِلَى أَهْلِهِ مَسْرُوراً.» (10)
«على بن الحسين سعدآبادى گويد احمد بن ابى عبد اللَّه برقى از پدرش از ابن مسكان از هارون بن خارجه از حضرت امام صادق (علیه السّلام) نقل كرده است كه فرمودند: حضرت امام حسين (عليه السّلام) فرمودند: من كشته اشک هستم، من در حالى كه غمگين و اندوهگين بودم، كشته شدم و سزاوار است بر خدا كه هر مكروب و اندوهگينى را كه به زيارت من مى آيد، با قلبى مسرور و شاد به اهلش برگرداند.» (11)
حضرت امام صادق (علیه السّلام) جزع و فزع و بیتابی نمودن را برای تمام امور مکروه دانسته اند به جز بر مصائب حضرت امام حسین (علیه السّلام):
«حَدَّثَنِي أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَامُورَانِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ: إِنَّ الْبُكَاءَ وَ الْجَزَعَ مَكْرُوهٌ لِلْعَبْدِ فِي كُلِّ مَا جَزِعَ مَا خَلَا الْبُكَاءَ وَ الْجَزَعَ عَلَى الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍ (ع) فَإِنَّهُ فِيهِ مَأْجُورٌ.» (12)
«پدرم رحمة الله عليه از سعد بن عبد الله از ابى عبد الله جامورانى از حسن بن على بن ابى حمزه از پدرش از حضرت ابى عبد الله (عليه السّلام) وى گفت از حضرت امام صادق (عليه السّلام) شنيدم كه فرمودند: براى بنده جزع نمودن و گريستن در تمام امور مكروه و ناپسند است مگر گريستن و بیتابی كردن بر حسين بن على (عليهما السّلام) زيرا شخص در اين گريستن مأجور مى باشد.» (13)
در امالی طوسی نیز به همین مضمون حدیث دیگری نقل شده است:
« وَ قَالَ أبي عبد الله (عَلَيْهِ السَّلَامُ): كُلُّ الْجَزَعِ وَ الْبُكَاءِ مَكْرُوهٌ سِوَى الْجَزَعِ وَ الْبُكَاءِ عَلَى الْحُسَيْنِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ).» (14)
«در كتاب امالى شيخ از حضرت امام صادق (علیه السّلام) روايت مي كند كه فرمودند: هر جزع و فزع و گريه اى مكروه است، غير از جزع و گريه براى حضرت امام حسين (عليه السّلام).» (15)
حضرت امام سجاد (علیه السّلام) درباره ثواب گریستن بر مصائب حضرت ابا عبد الله الحسین (علیه السّلام) فرمودند:
« حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ (ع) قَالَ كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ (ع) يَقُولُ: أَيُّمَا مُؤْمِنٍ دَمَعَتْ عَيْنَاهُ لِقَتْلِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍ (ع) دَمْعَةً حَتَّى تَسِيلَ عَلَى خَدِّهِ بَوَّأَهُ اللَّهُ بِهَا فِي الْجَنَّةِ غُرَفاً يَسْكُنُهَا أَحْقَاباً وَ أَيُّمَا مُؤْمِنٍ دَمَعَتْ عَيْنَاهُ حَتَّى تَسِيلَ عَلَى خَدِّهِ فِينَا لِأَذًى مَسَّنَا مِنْ عَدُوِّنَا فِي الدُّنْيَا بَوَّأَهُ اللَّهُ بِهَا فِي الْجَنَّةِ مُبَوَّأَ صِدْقٍ وَ أَيُّمَا مُؤْمِنٍ مَسَّهُ أَذًى فِينَا فَدَمَعَتْ عَيْنَاهُ حَتَّى تَسِيلَ عَلَى خَدِّهِ مِنْ مَضَاضَةِ مَا أُوذِيَ فِينَا صَرَفَ اللَّهُ عَنْ وَجْهِهِ الْأَذَى وَ آمَنَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ سَخَطِهِ وَ النَّارِ.» (16)
«حسن بن عبد الله بن محمد بن عيسى از پدرش از حسن بن محبوب از علاء بن رزين از محمد بن مسلم از حضرت ابى جعفر (عليه السّلام) نقل كرده كه آن حضرت فرمودند؛ حضرت على بن الحسین (علیه السّلام) فرمودند: هر مؤمنى كه به خاطر شهادت حضرت امام حسین (علیه السّلام) بگرید تا اشکش بر گونه هايش جارى گردد، خداوند منان غرفه اى در بهشت به او دهد كه مدتها در آن ساكن گردد و هر مؤمنى به خاطر ايذاء و آزارى كه از دشمنان ما در دنيا به ما رسيده گريه كند تا اشکش بر گونه هايش جارى شود، خداوند متعال در بهشت به او جايگاه شايسته اى دهد و هر مؤمنى در راه ما اذيت و آزارى به او رسد پس بگريد تا اشکش بر گونه هايش جارى گردد، خداوند متعال آزار و ناراحتى را از او بگرداند و در روز قيامت از غضب و آتش دوزخ در امان باشد.» (17)
حدیث دیگری از حضرت امام سجاد (علیه السّلام) در این باره در کامل زیارات نقل شده است:
«حَدَّثَنِي حَكِيمُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ الْحَكِيمِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ حَدَّثَنَا بَكَّارُ بْنُ أَحْمَدَ الْقَسَّامُ وَ الْحَسَنُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ عَنْ مُخَوَّلِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ مُنْذِرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ (ع) يَقُولُ: مَنْ قَطَرَتْ عَيْنَاهُ فِينَا قَطْرَةً وَ دَمَعَتْ عَيْنَاهُ فِينَا دَمْعَةً بَوَّأَهُ اللَّهُ بِهَا فِي الْجَنَّةِ غُرَفاً يَسْكُنُهَا أَحْقَاباً وَ أَحْقَابا.» (18)
«حكيم بن داود بن حكيم از سلمة بن خطاب نقل كرده كه وى گفت بكار بن احمد قسام و حسن بن عبد الواحد از مخول بن ابراهيم از ربيع بن منذر از پدرش نقل نمود وى گفت از حضرت امام على بن الحسين (عليهما السّلام) شنيدم كه فرمودند: كسى كه از دو چشمش قطره اى اشک در راه ما بيايد خداوند متعال در بهشت غرفه اى به او عطاء فرمايد كه روزگارها در آن سكنا گزيند.» (19)
حدیثی از حضرت امام صادق (علیه السّلام) در امالی طوسی با مضمون ثواب زیارت حضرت امام حسین (علیه السّلام) و ثواب گریستن بر مصائب ایشان نقل شده است که در این مجال ذکر می شود:
« أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الطَّيِّبِ الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ النَّحْوِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الْحُسَيْنِ أَحْمَدُ بْنُ مَازِنٍ قَالَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْبَزَّازُ قَالَ حَدَّثَنِي بَكْرُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ مِهْرَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَصَمِّ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ (عَلَيْهِمَا السَّلَامُ) يَقُولُ: إِنَّ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ (عَلَيْهِمَا السَّلَامُ) عِنْدَ رَبِّهِ (عَزَّ وَ جَلَّ) يَنْظُرُ إِلَى مَوْضِعِ مُعَسْكَرِهِ، وَ مَنْ حَلَّهُ مِنَ الشُّهَدَاءِ مَعَهُ، وَ يَنْظُرُ إِلَى زُوَّارِهِ وَ هُوَ أَعْرَفُ بِحَالِهِمْ وَ بِأَسْمَائِهِمْ وَ أَسْمَاءِ آبَائِهِمْ، وَ بِدَرَجَاتِهِمْ وَ مَنْزِلَتِهِمْ عِنْدَ اللَّهِ (عَزَّ وَ جَلَّ) مِنْ أَحَدِكُمْ بِوَلَدِهِ، وَ إِنَّهُ لَيَرَى مَنْ يَبْكِيهِ فَيَسْتَغْفِرُ لَهُ وَ يَسْأَلُ آبَاءَهُ (عَلَيْهِمُ السَّلَامُ) أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لَهُ، وَ يَقُولُ: لَوْ يَعْلَمُ زَائِرِي مَا أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ لَكَانَ فَرَحُهُ أَكْثَرَ مِنْ جَزَعِهِ، وَ إِنَّ زَائِرَهُ لَيَنْقَلِبُ وَ مَا عَلَيْهِ مِنْ ذَنْبٍ.» (20)
«شیخ طوسی در کتاب امالی از حضرت امام صادق (علیه السّلام) روايت مي كند كه فرمود: حضرت امام حسین (علیه السّلام) كه نزد پروردگار مي باشد به لشكرگاه و محل قبر خود و شهيدانى كه نزديك آن حضرت مدفون هستند و زوار خويشتن نظر مرحمت مى كند. حضرت امام حسین (علیه السّلام) نام زائران و نام پدران آنان و مقام و منزلتى كه نزد خدا دارند از شما كه نام فرزند خود را مي دانيد، بهتر مي شناسد و بهتر مي داند. آن بزرگوار هر كسى را كه برايش گريه مي كند؛ مى بيند و برايش طلب مغفرت مي نمايد، از پدران خود تقاضا مي كند كه براى زائرانش طلب آمرزش نمايند. حضرت امام حسین (علیه السّلام) مي فرمايد: اگر زائر من بداند كه خدا چه ثوابهائى برايش مهيا نموده است، خوشحالى وى از گريه و زارى او بيشتر خواهد شد، هنگامى كه زائر آن حضرت از زيارت برمي گردد هيچ گناهى نخواهد داشت.» (21)
حضرت امام رضا (عليه السّلام) درباره ماه محرم و مصائب عاشورا و توجه خاص حضرت سیدالشهداء (علیه السّلام) به زائران و کسانی که بر مصائبشان می گریند؛ چنین فرموده اند:
« حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْرُورٍ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ عَمِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي مَحْمُودٍ قَالَ قَالَ الرِّضَا (ع): إِنَّ الْمُحَرَّمَ شَهْرٌ كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يُحَرِّمُونَ فِيهِ الْقِتَالَ فَاسْتُحِلَّتْ فِيهِ دِمَاؤُنَا وَ هُتِكَ فِيهِ حُرْمَتُنَا وَ سُبِيَ فِيهِ ذَرَارِيُّنَا وَ نِسَاؤُنَا وَ أُضْرِمَتِ النِّيرَانُ فِي مَضَارِبِنَا وَ انْتُهِبَ مَا فِيهَا مِنْ ثَقَلِنَا وَ لَمْ تُرْعَ لِرَسُولِ اللَّهِ حُرْمَةٌ فِي أَمْرِنَا إِنَّ يَوْمَ الْحُسَيْنِ أَقْرَحَ جُفُونَنَا وَ أَسْبَلَ دُمُوعَنَا وَ أَذَلَّ عَزِيزَنَا بِأَرْضِ كَرْبٍ وَ بَلَاءٍ وَ أَوْرَثَتْنَا [يَا أَرْضَ كَرْبٍ وَ بَلَاءٍ أَوْرَثْتِنَا] الْكَرْبَ [وَ] الْبَلَاءَ إِلَى يَوْمِ الِانْقِضَاءِ فَعَلَى مِثْلِ الْحُسَيْنِ فَلْيَبْكِ الْبَاكُونَ فَإِنَّ الْبُكَاءَ يَحُطُّ الذُّنُوبَ الْعِظَامَ ثُمَّ قَالَ (ع) كَانَ أَبِي (ع) إِذَا دَخَلَ شَهْرُ الْمُحَرَّمِ لَا يُرَى ضَاحِكاً وَ كَانَتِ الْكِئَابَةُ تَغْلِبُ عَلَيْهِ حَتَّى يَمْضِيَ مِنْهُ عَشَرَةُ أَيَّامٍ فَإِذَا كَانَ يَوْمُ الْعَاشِرِ كَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ يَوْمَ مُصِيبَتِهِ وَ حُزْنِهِ وَ بُكَائِهِ وَ يَقُولُ هُوَ الْيَوْمُ الَّذِي قُتِلَ فِيهِ الْحُسَيْنُ (ع).» (22)
«از حضرت امام رضا (عليه السّلام) روايت شده است كه فرمودند: ماه محرم ماهى است كه مردم زمان جاهليت جنگ و جدال را در آن حرام مي دانستند. ولى در اين ماه ريختن خونهاى ما حلال شد. احترام ما از بين رفت. فرزندان و زنان ما اسير شدند. خيمه هاى ما طعمه آتشها قرار گرفتند. اموال ما به يغما رفت. احترامى كه ما برای منتسب بودن به پيغمبر خدا (صلی الله علیه و آله) داشتيم؛ مراعات نشد. حقا كه مصيبت حضرت امام حسین (علیه السّلام) پلك چشم ما را زخم و اشكهاى ما را جارى و عزيز ما را در ارض كرب و بلا ذليل و ما را تا روز قیامت دچار غم و اندوه كرد.
پس گريهكنندگان بايد بر شخصى مثل حسين گريه كنند زيرا گريه براى آن حضرت باعث آمرزش گناهان بزرگ خواهد شد.
سپس حضرت امام رضا (علیه السّلام) فرمودند: هر گاه ماه محرم فرا مي رسيد، پدرم خندان نبود تا ده روز از محرم نگذشته بود، غم و اندوه بر پدرم غالب بود. هنگامى كه روز عاشورا فرا مي رسيد روز مصيبت و محزونى و گريه پدرم بود و مي فرمودند: اين همان روزى است كه حضرت امام حسین (علیه السّلام) در آن به شهادت رسیدند.» (23)
در کتاب ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، كامل الزيارات و بحار الأنوار درباره ثواب مرثیه خوانی برای حضرت امام حسین (علیه السّلام) از قول حضرت امام صادق (علیه السّلام) نقل شده است:
« حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ الْمُتَوَكِّلِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: مَنْ أَنْشَدَ فِي الْحُسَيْنِ (ع) بَيْتاً مِنْ شِعرٍ فَبَكَى وَ أَبْكَى عَشَرَةً فَلَهُ وَ لَهُمُ الْجَنَّةُ فَلَمْ يَزَلْ حَتَّى قَالَ وَ مَنْ أَنْشَدَ فِي الْحُسَيْنِ (ع) شِعْراً فَبَكَى وَ أَظُنُّهُ قَالَ أَوْ تَبَاكَى فَلَهُ الْجَنَّةُ.» (24)
«صالح بن عقبه از حضرت امام صادق (علیه السّلام) روايت كرده است كه فرمودند: هر كس برای مرثيه حضرت امام حسین (علیه السّلام) يك بيت شعر بخواند و بگريد و ده نفر را بگرياند پس سزاى او و آنها (كه گريه كردند) بهشت است و هر كس در رثاى حضرت امام حسین (علیه السّلام) بيتى بخواند و نه نفر را بگرياند، پاداش او و آنها بهشت است؛ پس بر همين منوال ادامه دادند تا اينكه فرمودند: هر كس در مرثيه حضرت امام حسین (علیه السّلام) شعر بخواند و بگريد و گمان مى كنم كه فرمودند: يا اينكه خود را گريان نشان دهد (تباكى كند) پس پاداش او بهشت است.» (25)
پی نوشتها
(1) الأمالي صدوق، صفحه 73
(2) ترجمه الأمالي صدوق، صفحه 73
(3) الأمالي طوسي، صفحه 115
(4) زندگانى حضرت امام حسن مجتبى عليه السلام (ترجمه جلد 44 بحار الأنوار)، صفحه 300 – 299
(5) كامل الزيارات، صفحه 104
(6) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 337
(7) الأمالي طوسي، صفحه 194
(8) كامل الزيارات، صفحه 106
(9) الأمالي صدوق، صفحه 137 - كامل الزيارات، صفحه 108
(10) كامل الزيارات، صفحه 109
(11) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 356 – 355
(12) كامل الزيارات، صفحه 100
(13) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 323
(14) الأمالي طوسي، صفحه 162
(15) زندگانى حضرت امام حسن مجتبى عليه السلام (ترجمه جلد 44 بحار الأنوار)، صفحه301
(16) كامل الزيارات، صفحه100- بحار الأنوار، جلد 44، صفحه 284
(17) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 323 322 –
(18) كامل الزيارات، صفحه 101 – 100
(19) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 325
(20) الأمالي طوسي، صفحه 55 – 54
(21) زندگانى حضرت امام حسن مجتبى عليه السلام (ترجمه جلد 44 بحار الأنوار)، صفحه 302 – 301
(22) الأمالي صدوق، صفحه 128 - بحار الأنوار، جلد44، صفحه 284 – 283
(23) زندگانى حضرت امام حسن مجتبى عليه السلام (ترجمه جلد 44 بحار الأنوار)، صفحه 304
(24) ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، صفحه 85 – 84 - بحار الأنوار، جلد44، صفحه 289 - كامل الزيارات، صفحه 106
(25) پاداش نيكيها و كيفر گناهان (ترجمه ثواب الأعمال)، صفحه 228
منابع
- الأمالي، محمد بن الحسن طوسى، محقق / مصحح: مؤسسة البعثة، قم، دار الثقافة، 1414ق.
- الأمالي، محمد بن على ابن بابويه، تصحیح استاد ولى و حسین غفاری، جلد1، تهران، كتابچى، چاپ ششم، 1376ش.
- بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، محمد باقر بن محمد تقى مجلسى، بيروت، دار إحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403ق.
- پاداش نيكيها و كيفر گناهان (ترجمه ثواب الأعمال)، محمد بن على ابن بابويه، قم، 1381ش.
- ترجمه الأمالي، محمد بن على ابن بابويه، ترجمه محمد باقر كمرهاى، تهران، كتابچى،1376ش.
- ترجمه كامل الزيارات، جعفر بن محمد ابن قولويه، ترجمه ذهنى تهرانى، تهران، انتشارات پيام حق، چاپ اول، 1377ش.
- ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، محمد بن على ابن بابويه، قم، دار الشريف الرضي، 1406 ق.
- زندگانى حضرت امام حسن مجتبى عليه السلام (ترجمه جلد 44 بحار الأنوار)، محمد باقر بن محمد تقى مجلسى، مترجم محمد جواد نجفى، تهران، اسلاميه، 1362 ش.
- كامل الزيارات، جعفر بن محمد ابن قولويه، ترجمه محمد جواد ذهنى تهرانى، تهران، پيام حق، 1377 ش.
اترك تعليق