در باب فضایل حضرت امیرالمومنین علی بن ابی طالب (علیه السّلام) و منزلت ایشان در نزد پروردگار اگرچه سخن بسیار گفته شده است ولی به کنه حقیقت راه نیافته است. همانطور که در زیارت حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) وارد شده است ایشان در روز قیامت میزان الاعمال هستند. از جمله القاب ایشان فاروق اکبر می باشد. بنابراین ایشان جداکننده بین حق و باطل هستند. پیروان و محبان ایشان رستگار می گردند و دشمنانشان به دوزخ می افتند.
در این مجال حدیثی مفصلی از حضرت امام صادق (علیه السّلام) نقل می شود در باب اینکه چرا حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) تقسیم کننده بهشت و دوزخ می باشند:
«حدثنا أحمد بن الحسن القطان قال حدثنا أحمد بن يحيى بن زكريا أبو العباس القطان قال حدثنا محمد بن إسماعيل البرمكي قال حدثنا عبد الله بن داهر قال حدثنا أبي عن محمد بن سنان عن المفضل بن عمر قال: قلت لأبي عبد الله جعفر بن محمد الصادق (ع) لم صار أمير المؤمنين علي بن أبي طالب قسيم الجنة و النار قال لأن حبه إيمان و بغضه كفر و إنما خلقت الجنة لأهل الإيمان و خلقت النار لأهل الكفر فهو (ع) قسيم الجنة و النار لهذه العلة فالجنة لا يدخلها إلا أهل محبته و النار لا يدخلها إلا أهل بغضه قال المفضل فقلت يا ابن رسول الله فالأنبياء و الأوصياء (ع) كانوا يحبونه و أعداؤهم كانوا يبغضونه قال نعم قلت فكيف ذلك قال أ ما علمت أن النبي (ص) قال يوم خيبر لأعطين الراية غدا رجلا يحب الله و رسوله و يحبه الله و رسوله ما يرجع حتى يفتح الله على يديه فدفع الراية إلى علي (ع) ففتح الله تعالى على يديه قلت بلى قال أ ما علمت أن رسول الله (ص) لما أتي بالطائر المشوي قال (ص) اللهم ائتني بأحب خلقك إليك و إلي يأكل معي من هذا الطائر و عنى به عليا (ع) قلت بلى قال فهل يجوز أن لا يحب أنبياء الله و رسله و أوصياؤهم (ع) رجلا يحبه الله و رسوله و يحب الله و رسوله فقلت له لا قال فهل يجوز أن يكون المؤمنون من أممهم لا يحبون حبيب الله و حبيب رسوله و أنبيائه (ع) قلت لا قال فقد ثبت أن جميع أنبياء الله و رسله و جميع المؤمنين كانوا لعلي بن أبي طالب محبين و ثبت أن أعداءهم و المخالفين لهم كانوا لهم و لجميع أهل محبتهم مبغضين قلت نعم قال فلا يدخل الجنة إلا من أحبه من الأولين و الآخرين و لا يدخل النار إلا من أبغضه من الأولين و الآخرين فهو إذن قسيم الجنة و النار قال المفضل بن عمر فقلت له يا ابن رسول الله فرجت عني فرج الله عنك فزدني مما علمك الله قال سل يا مفضل فقلت له يا ابن رسول الله فعلي بن أبي طالب (ع) يدخل محبه الجنة و مبغضه النار أو رضوان و مالك فقال يا مفضل أ ما علمت أن الله تبارك و تعالى بعث رسول الله (ص) و هو روح إلى الأنبياء (ع) و هم أرواح قبل خلق الخلق بألفي عام فقلت بلى قال أ ما علمت أنه دعاهم إلى توحيد الله و طاعته و اتباع أمره و وعدهم الجنة على ذلك و أوعد من خالف ما أجابوا إليه و أنكره النار قلت بلى قال أ فليس النبي (ص) ضامنا لما وعد و أوعد عن ربه عز و جل قلت بلى- قال أ و ليس علي بن أبي طالب خليفته و إمام أمته قلت بلى قال أ و ليس رضوان و مالك من جملة الملائكة و المستغفرين لشيعته الناجين بمحبته قلت بلى قال فعلي بن أبي طالب إذن قسيم الجنة و النار عن رسول الله (ص) و رضوان و مالك صادران عن أمره بأمر الله تبارك و تعالى يا مفضل خذ هذا فإنه من مخزون العلم و مكنونه لا تخرجه إلا إلى أهله.» (1)
« احمد بن حسن قطان از احمد بن يحيى بن زكريا ابو العباس قطان از محمد بن اسماعيل برمكى از عبد الله بن داهر از پدرش از محمد بن سنان از مفضل بن عمر وى مىگويد: محضر حضرت امام صادق (علیه السّلام) عرض كردم: براى چه حضرت امير المؤمنين على بن ابى طالب (علیه السّلام) تقسيم كننده بهشت و دوزخ گرديدند؟ حضرت (علیه السّلام) فرمودند: براى اين كه حب آن حضرت ايمان و بغضشان كفر است و بهشت براى اهل ايمان و دوزخ براى اهل كفر آفريده شده است و به خاطر همين علت آن حضرت (علیه السّلام) تقسيم كننده بهشت و دوزخ مى باشند پس فقط كسانى كه محبت آن حضرت را دارند به بهشت داخل مى شوند چنانچه صرفا كسانى كه بغض آن حضرت (علیه السّلام) را دارند، وارد دوزخ مىگردند.
مفضل مىگويد عرض كردم: اى فرزند رسول خدا بنا بر اين انبياء و اوصياء (علیهم السّلام)، حضرت امير المؤمنين (علیه السّلام) را دوست داشتند و دشمنانش را مبغوض مى داشتند كه اهل بهشت هستند؟ امام (علیه السّلام) فرمودند: آرى. عرض كردم: شرح آن چگونه است؟
حضرت فرمودند: آيا نمى دانى كه نبى اكرم (صلى الله عليه و آله) روز خيبر فرمودند: فردا پرچم را به دست مردى خواهم داد كه خدا و رسولش را دوست دارد و خدا و رسولش نيز او را دوست مى دارند، او از جنگ بر نمى گردد مگر آن كه خدا به دست او فتح و ظفر را نصيب مسلمانان مى گرداند. فردا پرچم را به دست حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) دادند و خداوند تبارك و تعالى هم به دست مبارك حضرتش مسلمانان را فاتح و ظفر را نصيب آنها فرمود؟ عرض كردم: آرى مى دانم.
حضرت فرمودند: آيا نمى دانى وقتى پرنده بريان شده اى را نزد رسول خدا (صلى الله عليه و آله) گذاردند، آن حضرت (صلى الله عليه و آله) فرمودند: خداوندا محبوبترين مخلوقت نزد خود و من را برسان كه با من از اين مرغ بريان شده تناول كند و مقصود پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله) از محبوبترين مخلوق وجود مبارك حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) بود. عرض كردم: آرى مى دانم.
حضرت فرمودند: آيا امكان دارد انبياء الهی و اوصيای ايشان (علیهم السّلام) دوست نداشته باشند مردى را كه خدا و رسولش او را دوست دارند و او نيز خدا و رسولش را دوست مىدارد؟ عرض كردم: خير.
حضرت فرمودند: آيا امكان دارد مؤمنين از امت پيامبران حبيب خدا و رسولش و حبيب انبياء (علیهم السّلام) را دوست نداشته باشند؟ عرض كردم: خير.
حضرت فرمودند: پس ثابت شد كه تمام انبياء الهی و رسولانش و تمام مؤمنين دوستدار حضرت امیرالمومنین علی بن ابى طالب (علیه السّلام) هستند و همچنين ثابت شد كه دشمنان انبياء و مخالفين آنها مبغض ايشان و تمام دوستان ايشان مى باشند. عرض كردم: آرى همين طور است.
حضرت فرمودند: در نتيجه بايد بگوييم از خلق اولين و آخرين احدى داخل بهشت نمى شوند مگر آن كه حضرت اميرالمؤمنين (علیه السّلام) را دوست داشته باشد. چنانچه ديارى داخل آتش نمى گردد مگر آن كه مبغض آن حضرت باشد. بنا بر اين ثابت شد كه حضرت امير المؤمنين على (علیه السّلام) تقسيمكننده بهشت و دوزخ مى باشند.
مفضل بن عمر مىگويد: محضر مبارك امام (علیه السّلام) عرض كردم: اى پسر رسول خدا (صلى الله عليه و آله) كدورت و گرفتگى را از من برداشتى، خدا كدورت را از شما بردارد، باز هم از آن علمى كه حق تعالى به شما داده به من تعليم فرماييد، حضرت فرمودند: سؤال كن.
محضرش عرضه داشتم: آيا على بن ابى طالب (علیه السّلام) دوستانش را به بهشت و دشمنانش را به دوزخ وارد مىكند يا رضوان و مالك (يعنى رضوان دوستان را به بهشت و مالك دشمنان را به دوزخ وارد می کند)؟
حضرت فرمودند: اى مفضل آيا مى دانى كه حق تبارك و تعالى دو هزار سال قبل از خلقت مخلوقات در عالم ارواح، روح رسول اكرم (صلى الله عليه و آله) را به سوى ارواح انبياء (علیهم السّلام) مبعوث نمود؟ عرض كردم: آرى مى دانم.
حضرت فرمودند: آيا مى دانى كه نبى اكرم (صلى الله عليه و آله) انبياء را به توحيد و اطاعت از حق دعوت نمود و ايشان را به بهشت وعده داد و كسانى را كه با اجابت انبياء مخالفت كردند و جواب ايشان را انكار نمودند به دوزخ وعيد فرمود؟ عرض كردم: آرى مىدانم.
حضرت فرمودند: آيا نبى اكرم (صلى الله عليه و آله) ضامن وعده و وعيدى كه داده نمى باشد؟ عرض كردم: آرى.
حضرت فرمودند: آيا حضرت امیرالمومنین على بن ابى طالب (علیه السّلام) جانشين پيامبر و امام امت او نمى باشد؟ عرض كردم: آرى.
حضرت فرمودند: آيا رضوان و مالك از فرشتگان و كسانی كه براى شيعه امير المؤمنين (علیه السّلام) استغفار كردند و به واسطه داشتن محبت آن حضرت نجات مىيابند؛ نمى باشند؟ عرض كردم: آرى همين طور است.
حضرت فرمودند: بنا بر اين حضرت امیرالمومنین على بن ابى طالب (علیه السّلام) از طرف رسول خدا (صلى الله عليه و آله) تقسيم كننده بهشت و دوزخ می باشد و رضوان و مالك به امر حق تبارك و تعالى از امر و فرمان آن حضرت اطاعت می كنند و تابع مى باشند. اى مفضل اين معانى را ضبط كن كه از علوم مخزون و اسرار بوده و مواظب باش آن را فقط به اهلش برسانى و از نااهل پنهان نما. (2)
پی نوشتها
(1) علل الشرائع، جلد1، صفحه 163 – 161
(2) ترجمه علل الشرائع، جلد1، صفحه 539 – 535
منابع
- ترجمه علل الشرائع، محمد بن على ابن بابويه، ترجمه ذهنى تهرانى، قم، مؤمنين، 1380 ش.
- علل الشرائع، محمد بن علىابن بابويه، قم، داورى، 1385 ش.
اترك تعليق