مصائبی که بر حضرت سید الشهداء (علیه السّلام) در روز عاشورا وارد شده است؛ در تمام اعصار نه مشابهی خواهد داشت و نه همسنگ آن و نه بیشتر از آن مصیبتی بر شخصی وارد می شود. بر این بزرگترین غم عالم در تمام اعصار هر چه در عالم بوده گریسته است. یکی از موارد یاد شده ملائک و فرشتگان الهی هستند که در مصائب حضرت اباعبدالله (علیه السّلام) ناله و بیتابی نموده اند و گریسته اند. در این مجال به ذکر چند حدیث از ائمه معصومین (علیهم السّلام) که در این باب رسیده است؛ می پردازیم.
در برخی از احادیث حضور چهار هزار فرشته بر سر مضجع حضرت امام حسین (علیه السّلام) حاضر هستند و بر آن حضرت (علیه السّلام) می گریند:
«حَدَّثَنِي أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ وَ جَمَاعَةُ مَشَايِخِي عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحَسَنِ [الْحُسَيْنِ] بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: مَا لَكُمْ لَا تَأْتُونَهُ يَعْنِي قَبْرَ الْحُسَيْنِ (ع) فَإِنَّ أَرْبَعَةَ آلَافِ مَلَكٍ يَبْكُونَ [يَبْكُونَهُ] عِنْدَ قَبْرِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ.» (1)
«پدرم رحمة الله عليه و جماعتى از اساتيدم از سعد بن عبد الله از احمد بن محمد بن عيسى از حسين بن سعيد از حماد بن عيسى از ربعى بن عبد الله از فضيل بن يسار از حضرت ابى عبد الله (عليه السّلام) نقل كرده اند كه آن حضرت فرمودند: شما را چه مى شود كه به آنجا نمى رويد (يعنى به زیارت حضرت امام حسين عليه السلام) همانا چهار هزار فرشته تا روز قيامت بر سر مضجع آن حضرت (علیه السّلام) حاضر هستند و بر آن حضرت مى گريند.» (2)
در حدیث دیگر در این باره از حضرت امام جعفر صادق (علیه السّلام) آمده است:
« مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ مُوسَى بْنِ سَعْدَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبَانٍ الْكَلْبِيِّ عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقُ (ع): إِنَّ أَرْبَعَةَ آلَافِ مَلَكٍ هَبَطُوا يُرِيدُونَ الْقِتَالَ مَعَ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ (ع) فَلَمْ يُؤْذَنْ لَهُمْ فِي الْقِتَالِ فَرَجَعُوا فِي الِاسْتِئْذَانِ وَ هَبَطُوا وَ قَدْ قُتِلَ الْحُسَيْنُ (ع) فَهُمْ عِنْدَ قَبْرِهِ شُعْثٌ غُبْرٌ يَبْكُونَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَ رَئِيسُهُمْ مَلَكٌ يُقَالُ لَهُ مَنْصُورٌ. » (3)
« محمد بن جعفر رزاز از محمد بن حسين بن أبى الخطاب از موسى بن سعدان از عبد الله بن القاسم از عمر بن أبان الكلبى از أبان بن تغلب نقل كرده است كه گفت حضرت ابو عبد الله (عليه السّلام) فرمودند: چهار هزار فرشته به زمين فرود آمدند و خواستند همراه حضرت امام حسين (علیه السّلام) به قتال بپردازند ولى آن حضرت به ايشان اذن ندادند پس بار ديگر كه برای گرفتن اذن به زمين فرود آمدند، آن حضرت شهيد شده بودند. لذا ايشان بر سر قبر آن حضرت به حالتى ژوليده و گرفته باقى ماندند و تا روز قيامت مىگريند، رئيس ايشان فرشته اى به نام منصور است.» (4)
در بیتابی و پریشانی هفتاد هزار فرشته برای حضرت اباعبدالله الحسین (علیه السّلام) تا روز قیامت:
«وَ حَدَّثَنِي أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ وَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ جَمِيعاً عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: وَكَّلَ اللَّهُ تَعَالَى بِالْحُسَيْنِ (ع) سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ يُصَلُّونَ عَلَيْهِ كُلَّ يَوْمٍ شُعْثاً غُبْراً مُنْذُ يَوْمٍ قُتِلَ إِلَى مَا شَاءَ اللَّهُ يَعْنِي بِذَلِكَ قِيَامَ الْقَائِمِ (عج). » (5)
«و پدرم عليه الرحمة و على بن الحسين جملگى از سعد بن عبد الله از احمد ابن محمد بن عيسى از على بن الحكم از على بن أبى حمزه از أبى بصير از حضرت أبى عبد الله (علیه السّلام) نقل كرده اند كه آن حضرت فرمودند: از روزى كه حضرت امام حسين (عليه السّلام) شهيد شده اند تا زمانى كه خدا بخواهد يعنى تا قيام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) خداوند هفتاد هزار فرشته را مبعوث فرموده است كه با حالى ژوليده و گرفته هر روز بر حضرتش صلوات فرستاده و طلب رحمت مىكنند.» (6)
در حدیث دیگر از حضرت امام محمد باقر و حضرت امام صادق (علیهما السّلام) ذکر شده است که چهار هزار فرشته ای که همواره بر مضجع مطهر حضرت امام حسین (علیه السّلام) حاضر هستند وظیفه حراست و نگهبانی از مضجع مطهر را بر عهده دارند:«حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ حَرِيزٍ عَنِ الْفُضَيْلِ عَنْ أَحَدِهِمَا قَالَ: إِنَّ عَلَى قَبْرِ الْحُسَيْنِ (ع) أَرْبَعَةَ آلَافِ مَلَكٍ شُعْثٌ غُبْرٌ [شُعْثاً غُبْراً] يَبْكُونَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ يَحْرُسُونَهُ.» (7)
«محمد بن الحسن از محمد بن حسن الصفار از محمد بن حسين بن أبى الخطاب از صفوان بن يحيى از حريز از فضيل بن يسار از حضرت امام باقر يا حضرت امام صادق (عليهما السّلام) نقل كرده كه آن حضرت فرمودند: چهار هزار فرشته ژوليده و غمگين و گرفته بر مضجع حضرت امام حسين (علیه السّلام) موكل هستند و تا روز قيامت گريه مى كنند. محمد بن مسلم مى گويد: اين چهار هزار فرشته قبر را حراست و نگهبانى مى نمايند.» (8)
همین مطلب در حدیث دیگری چنین بازگو شده است:
«حَدَّثَنِي أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ مَعْرُوفٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ رِبْعِيٍّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) بِالْمَدِينَةِ أَيْنَ قُبُورُ الشُّهَدَاءِ فَقَالَ أَ لَيْسَ أَفْضَلُ الشُّهَدَاءِ عِنْدَكُمْ وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ حَوْلَهُ أَرْبَعَةَ آلَافِ مَلَكٍ شُعْثٌ غُبْرٌ [شُعْثاً غُبْراً] يَبْكُونَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ.» (9)
«پدرم رحمة الله عليه از سعد بن عبد الله از احمد بن محمد بن عيسى از عباس بن معروف از حماد بن عيسى از ربعى نقل كرده كه وى گفت: در مدينه محضر حضرت امام صادق (علیه السّلام) بودم به ايشان عرض كردم: قبور شهداء در كجا است؟ حضرت (علیه السّلام) فرمودند: آیا برترين شهداء نزد شما نيستند؟ قسم به آن كسى كه جانم در دست او است، اطراف مضجع آن حضرت چهار هزار فرشته ژوليده و غمگين و گرفته هستند و تا روز قيامت بر آن جناب مىگريند.» (10)
حضرت امام باقر (علیه السّلام) درباره حضور چهار هزار فرشته پریشان حال و ژوليده در حائر حضرت امام حسین (علیه السّلام) و استقبال و عیادت ایشان از زائران اباعبدالله (علیه السّلام) فرموده است:
«وَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّزَّازُ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ بَزِيعٍ عَنْ أَبِي إِسْمَاعِيلَ السَّرَّاجِ عَنْ يَحْيَى بْنِ مَعْمَرٍ الْعَطَّارِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ (ع) قَالَ: أَرْبَعَةُ آلَافِ مَلَكٍ شُعْثٌ غُبْرٌ يَبْكُونَ الْحُسَيْنَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَلَا يَأْتِيهِ أَحَدٌ إِلَّا اسْتَقْبَلُوهُ وَ لَا يَمْرَضُ أَحَدٌ إِلَّا عَادُوهُ وَ لَا يَمُوتُ أَحَدٌ إِلَّا شَهِدُوهُ.» (11)
«محمد بن جعفر رزاز گويد محمد بن حسين بن ابى الخطاب برايم نقل نمود از محمد بن اسماعيل بن بزيع و او از اسماعيل سراج و او از يحيى بن معمر عطار و او از أبى بصير و او از حضرت ابو جعفر (عليه السّلام) نقل كرد كه فرمودند: چهار هزار فرشته كه جملگى ژوليده و غمگين و گرفته هستند، براى حضرت امام حسين (علیه السّلام) تا روز قيامت مىگريند. پس احدى از مردم به زيارت آن حضرت نمى آيند مگر آنكه اين فرشتگان به استقبالش می آیند و احدى از مردم مريض و بيمار نمی شود مگر كه ايشان به عيادتش می روند و كسى از مردم نيست كه بميرد مگر آنكه اين فرشتگان بالاى سرش حاضر مى شوند.» (12)
در حدیثی از کامل الزیارات درباره وظایف چهار هزار فرشته موکل بر مضجع حضرت اباعبدالله (علیه السّلام) در قبال زائران حضرت امام حسین (علیه السّلام) چنین آمده است:
«حَدَّثَنِي أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ صَبَّاحٍ الْحَذَّاءِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ: زُورُوا الْحُسَيْنَ (ع) وَ لَوْ كُلَّ سَنَةٍ فَإِنَّ كُلَّ مَنْ أَتَاهُ عَارِفاً بِحَقِّهِ غَيْرَ جَاحِدٍ لَمْ يَكُنْ لَهُ عِوَضٌ غَيْرَ الْجَنَّةِ وَ رُزِقَ رِزْقاً وَاسِعاً وَ آتَاهُ اللَّهُ بِفَرَجٍ عَاجِلٍ إِنَّ اللَّهَ وَكَّلَ بِقَبْرِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍ (ع) أَرْبَعَةَ آلَافِ مَلَكٍ كُلُّهُمْ يَبْكُونَهُ وَ يُشَيِّعُونَ مَنْ زَارَهُ إِلَى أَهْلِهِ فَإِنْ مَرِضَ عَادُوهُ وَ إِنْ مَاتَ شَهِدُوا جَنَازَتَهُ بِالاسْتِغْفَارِ لَهُ وَ التَّرَحُّمِ عَلَيْهِ.» (13)« پدرم رحمة الله عليه از سعد بن عبد الله از محمد بن الحسين از حسن بن محبوب از صباح حذاء از محمد بن مروان از حضرت ابى عبد الله (علیه السّلام) نقل نموده است که وى گفت شنيدم كه آن حضرت (علیه السّلام) فرمودند: حضرت امام حسين (عليه السّلام) را زيارت كنيد اگر چه یکبار در سال باشد زيرا كسانى كه ایشان را در حالى كه به حقشان عارف هستند و منکر حق ایشان نیستند؛ زيارت كنند، پاداشی جز بهشت ندارند و روزى آنها واسع و فراخ گردد و خداوند منان در دنيا فرج نصيبشان مىكند، حق تبارك و تعالى چهار هزار فرشته را موكل قبر حضرت امام حسين (علیه السّلام) فرموده كه همگی بر ایشان مى گريند و زائران حضرت را مشايعت می کنند تا به خانواده خود برسند و اگر مريض شوند از آنها عيادت می کنند و هنگامى كه از دنيا بروند بر سر جنازه آنها حاضر شوند و برايشان طلب آمرزش و رحمت مى نمايند.»
در حدیثی از حضرت امام صادق (علیه السّلام) درباره حضور هفتاد هزار فرشته بر مضجع مطهر حضرت اباعبدالله (علیه السّلام) و عزاداری و عبادت ایشان چنین آمده است:
«وَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَيْفِ بْنِ عَمِيرَةَ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: وَكَّلَ اللَّهُ بِقَبْرِ الْحُسَيْنِ (ع) سَبْعِينَ أَلْفَ [مَلَكٍ] ملكا شُعْثاً غُبْراً يَبْكُونَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ يُصَلُّونَ عِنْدَهُ الصَّلَاةُ الْوَاحِدَةُ مِنْ صَلَاتِهِمْ [مِنْ صَلَاةِ أَحَدِهِمْ] تَعْدِلُ أَلْفَ صَلَاةٍ مِنْ صَلَاةِ الْآدَمِيِّينَ يَكُونُ ثَوَابُ صَلَاتِهِمْ وَ أَجْرُ ذَلِكَ لِمَنْ زَارَ قَبْرَهُ.» (14)
«پدرم از سعد بن عبد الله از احمد بن محمد بن عيسى از پدرش از سيف بن عميره از بكر بن محمد از حضرت ابى عبد الله (علیه السّلام) نقل كرده است كه فرمودند: خداوند متعال هفتاد هزار فرشته را بر مضجع مطهر حضرت امام حسين (علیه السّلام) موكل ساخته است كه همگی ژوليده و غمگين و پریشان هستند و تا روز قيامت بر آن حضرت می گریند و نزد مضجع آن حضرت نماز مى گذارند يك نماز ايشان معادل هزار نماز انسانها مى باشد و جالب اينكه ثواب نماز آنها براى كسى است كه قبر آن حضرت (علیه السّلام) را زيارت كند.» (15)
در حدیثی از حضرت امام صادق (عليه السّلام) درباره کیفیت حضور فرشتگان در حائر حسینی چنین آمده است:
«حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْيَرِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَمَّادٍ الْبَصْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَصَمِّ قَالَ حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ وَاقِدٍ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: إِذَا زُرْتُمْ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (ع) فَالْزَمُوا الصَّمْتَ إِلَّا مِنْ خَيْرٍ وَ إِنَّ مَلَائِكَةَ اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ مِنَ الْحَفَظَةِ- تَحْضُرُ الْمَلَائِكَةَ الَّذِينَ بِالْحَائِرِ فَتُصَافِحُهُمْ فَلَا يُجِيبُونَهَا مِنْ شِدَّةِ الْبُكَاءِ فَيَنْتَظِرُونَهُمْ حَتَّى تَزُولَ الشَّمْسُ وَ حَتَّى يُنَوِّرَ الْفَجْرُ ثُمَّ يُكَلِّمُونَهُمْ وَ يَسْأَلُونَهُمْ عَنْ أَشْيَاءَ مِنْ أَمْرِ السَّمَاءِ فَأَمَّا مَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِ- فَإِنَّهُمْ لَا يَنْطِقُونَ وَ لا يَفْتُرُونَ عَنِ الْبُكَاءِ وَ الدُّعَاءِ وَ لَا يَشْغَلُونَهُمْ فِي هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِ عَنْ أَصْحَابِهِمْ فَإِنَّمَا شُغُلُهُمْ بِكُمْ إِذَا نَطَقْتُمْ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ مَا الَّذِي يَسْأَلُونَهُمْ عَنْهُ وَ أَيُّهُمْ يَسْأَلُ صَاحِبَهُ الْحَفَظَةُ أَوْ أَهْلُ الْحَائِرِ قَالَ أَهْلُ الْحَائِرِ يَسْأَلُونَ الْحَفَظَةَ لِأَنَّ أَهْلَ الْحَائِرِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ لَا يَبْرَحُونَ وَ الْحَفَظَةُ تَنْزِلُ وَ تَصْعَدُ قُلْتُ فَمَا تَرَى يَسْأَلُونَهُمْ عَنْهُ قَالَ إِنَّهُمْ يَمُرُّونَ إِذَا عَرَجُوا بِإِسْمَاعِيلَ صَاحِبِ الْهَوَاءِ فَرُبَّمَا وَافَقُوا النَّبِيَّ (ص) وَ عِنْدَهُ فَاطِمَةُ الزَّهْرَاءُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ مَنْ مَضَى مِنْهُمْ- فَيَسْأَلُونَهُمْ عَنْ أَشْيَاءَ وَ مَنْ حَضَرَ مِنْكُمُ الْحَائِرَ وَ يَقُولُونَ بَشِّرُوهُمْ بِدُعَائِكُمْ فَتَقُولُ الْحَفَظَةُ كَيْفَ نُبَشِّرُهُمْ وَ هُمْ لَا يَسْمَعُونَ كَلَامَنَا فَيَقُولُونَ لَهُمْ بَارِكُوا عَلَيْهِمْ وَ ادْعُوا لَهُمْ عَنَّا فَهِيَ الْبِشَارَةُ مِنَّا فَإِذَا انْصَرَفُوا فَحِفُّوهُمْ بِأَجْنِحَتِكُمْ حَتَّى يُحِسُّوا مَكَانَكُمْ وَ إِنَّا نَسْتَوْدِعُهُمُ الَّذِي لَا تَضِيعُ وَدَائِعُهُ وَ لَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي زِيَارَتِهِ مِنَ الْخَيْرِ وَ يَعْلَمُ ذَلِكَ النَّاسُ لَاقْتَتَلُوا عَلَى زِيَارَتِهِ بِالسُّيُوفِ وَ لَبَاعُوا أَمْوَالَهُمْ فِي إِتْيَانِهِ وَ إِنَّ فَاطِمَةَ (ع) إِذَا نَظَرَتْ إِلَيْهِمْ وَ مَعَهَا أَلْفُ نَبِيٍّ وَ أَلْفُ صِدِّيقٍ وَ أَلْفُ شَهِيدٍ وَ مِنَ الْكَرُوبِيِّينَ أَلْفُ أَلْفٍ يُسْعِدُونَهَا عَلَى الْبُكَاءِ وَ إِنَّهَا لَتَشْهَقُ شَهْقَةً فَلَا يَبْقَى فِي السَّمَاوَاتِ مَلَكٌ إِلَّا بَكَى رَحْمَةً لِصَوْتِهَا وَ مَا تَسْكُنُ حَتَّى يَأْتِيَهَا النَّبِيُّ (ص) [أَبُوهَا] فَيَقُولُ يَا بُنَيَّةِ قَدْ أَبْكَيْتِ أَهْلَ السَّمَاوَاتِ وَ شَغَلْتِهِمْ عَنِ التَّسْبِيحِ وَ التَّقْدِيسِ فَكُفِّي حَتَّى يُقَدِّسُوا فَ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ وَ إِنَّهَا لَتَنْظُرُ إِلَى مَنْ حَضَرَ مِنْكُمْ فَتَسْأَلُ اللَّهَ لَهُمْ مِنْ كُلِّ خَيْرٍ وَ لَا تَزْهَدُوا فِي إِتْيَانِهِ فَإِنَّ الْخَيْرَ فِي إِتْيَانِهِ أَكْثَرُ مِنْ أَنْ يُحْصَى.» (16)
« محمد بن عبد الله بن جعفر حميرى از پدرش از على بن محمد بن سالم از محمد بن خالد از عبد الله بن حماد بصرى از عبد الله بن عبد الرحمن اصم نقل كرده كه وى گفت هيثم بن واقد از عبد الملك بن مقرن از حضرت امام صادق (عليه السّلام) براى ما نقل كرد كه آن حضرت فرمودند: وقتى به زيارت حضرت ابا عبد الله (عليه السلام) رفتيد در آنجا سكوت اختيار كنید و كلامى نگوئيد مگر سخن نيك و خير زيرا فرشتگان شب و روز كه از نگهبانان و حافظان هستند نزد فرشتگانى كه در حائر حسينى مى باشند؛ می آیند و با ايشان مصافحه می کنند ولى ايشان از شدت گريه و ناراحتى كه دارند جواب آنها را نمی دهند به ناچار آنها صبر مى كنند تا ظهر فردا برسد و صبح طلوع نمايد سپس آنان با ايشان سخن گفته و راجع به امور آسمانى سؤالاتى را مطرح مى نمايند ولى بين اين دو وقت (صبح و ظهر) ابدا صحبت نمی کنند و از گريستن و دعا نمودن كوتاهى نمى كنند و در اين دو وقت آن فرشتگان نيز ايشان را از يارانشان منصرف و مشغول نمى كنند، تنها وقتى شما سخن گفته و تكلم مى نمائيد ايشان مشغول و منصرف مى گردند.
راوى مىگويد: محضر امام (علیه السّلام) عرض كردم: فدايت شوم، چه چيزى را سؤال مى كنند و كداميك از ديگرى مى پرسد آيا فرشتگان نگهبان و حافظ از فرشتگان حائر سؤال مىكنند يا بالعكس؟
حضرت (علیه السّلام) فرمودند: فرشتگان اهل حائر از حافظان و نگهبانان مى پرسند زيرا فرشتگان حائر از آنجا دور نشده و به جايى ديگر نمى روند ولى حافظين و نگهبانان به زمين نزول كرده و از آن به آسمان صعود مى كنند.
عرض كردم: نظر شما راجع به سؤال آنها چیست و مى فرمائيد از چه چيز سؤال مى كنند؟
حضرت فرمودند: حافظان وقتى به آسمان عروج مى كنند عبورشان به اسماعيل يعنى صاحب هواء مى افتد و بسا با نبى اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم) ملاقات می کنند در حالى كه نزد ایشان حضرت فاطمه و حضرت امام حسن و حضرت امام حسين و ائمه (عليهم السّلام) (مقصود حضرات ائمه ماضى بوده نه امام حاضر عليه السلام) حضور دارند پس فرشتگان از ايشان راجع به مواردی و افرادی از شما در حائر حاضر مى شوید؛ سؤالاتى مى كنند؟
حضرات معصومين (عليهم السّلام) در پاسخ سؤالاتشان مى فرمايند: زائران را بشارت دهيد و به دعائى كه براى ايشان مى نمائيد؛ مژده دهيد.
فرشتگان حافظ عرض مىكنند: چگونه به ايشان بشارت دهيم در حالى كه صداى ما را نمىشنوند؟
حضرات معصومين (عليهم السّلام) به ايشان مى فرمايند: براى ايشان دعاء كنيد كه بركات حق تعالى بر ايشان مداوم باشد و نيز از جانب ما ايشان را دعاء نمايند و اين خود بشارتى است از ما به ايشان و وقتى از زيارت برگشتند، با بالهايتان ايشان را نوازش كنيد، به طورى كه شما را حس و درك نمايند و ما ايشان را به امانت نزد شما مى سپاريم و اميد است كه اين ودائع ضايع و تباه نشوند و اگر مردم مىدانستند خير و بركتى كه در زيارت حضرت امام حسین (علیه السّلام) است، قطعا و به طور حتم در نائل شدن به زيارت آن حضرت با شمشير با يكديگر به مقاتله می پرداختند و مالهاى خود را می فروختند و به زيارت آن حضرت مى رفتند.
و حضرت فاطمه (علیها السّلام) هر گاه به ايشان (زائران) نظر نمايند در حالى كه با وى هزار پيغمبر و هزار صديق و هزار شهيد از كروبين مى باشند هزار هزار (يك ميليون) نفر آن حضرت را بر گريستن يارى و همراهى مى كنند و آن حضرت چنان فرياد مى زنند كه هيچ فرشته اى در آسمانها باقى نمى ماند مگر آنكه از صداى ايشان به گريه مى افتد و آن حضرت آرام نمى گيرند تا وقتى كه پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم) به نزد ايشان می آیند و مى فرمايند: دخترم، اهل آسمانها را به گريه انداختى و ايشان را از تسبيح و تقديس حق تعالى بازداشتى، پس خوددارى كن تا ايشان به تقديس حق بپردازند، چه آنكه امر و فرمان خدا بر همه چيز نافذ و روان مى باشد. سپس امام (علیه السّلام) فرمودند: حضرت فاطمه (علیها السّلام) به كسانى كه از شما به زيارت حضرت سيد الشهداء (علیه السّلام) می روند؛ نظر می فرماید و از خداوند منان براى ايشان هر خير و خوبى را مسألت مى نمايند، مبادا در رفتن به زيارت آن حضرت (علیه السّلام) بى رغبت باشيد چه آنكه خيرى كه در زيارت آن حضرت است بيشتر از آن است كه بتوان احصاء و شمارش نمود.» (17)
خداوند متعال با نشان دادن سايه حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) به فرشتگانی که برای شهادت حضرت اباعبدالله (علیه السّلام) بیتابی می نمودند، به ایشان یادآور شد که به وسیله قائم آل محمد (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از قاتلان حضرت امام حسین (علیه السّلام) انتقام خواهد گرفت:
«أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الْحَسَنِ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ سَيْفِ بْنِ عَمِيرَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حُمْرَانَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ): لَمَّا كَانَ مِنْ أَمْرِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ مَا كَانَ، ضَجَّتِ الْمَلَائِكَةُ إِلَى اللَّهِ (تَعَالَى) وَ قَالَتْ: يَا رَبِّ يُفْعَلُ هَذَا بِالْحُسَيْنِ صَفِيِّكَ وَ ابْنِ نَبِيِّكَ، قَالَ: فَأَقَامَ اللَّهُ لَهُمْ ظِلَّ الْقَائِمِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ) وَ قَالَ: بِهَذَا أَنْتَقِمُ لَهُ مِنْ ظَالِمِيهِ.» (18)
«محمد بن حمران از حضرت امام صادق (علیه السّلام) روايت مي كند كه فرمودند: وقتى حضرت امام حسین (علیه السّلام) شهید شد، ملائكه به سوى خدا گریه و ناله كردند و گفتند: پروردگارا آيا جا دارد حسین (علیه السّلام) دچار اين مصيبت شود كه برگزیده و پسر پيامبر تو است؟ خداوند سايه حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را به آنان نشان داد و فرمود: من به وسيله وى از افرادى كه در حق حسين ظلم كردند؛ انتقام خواهم كشيد.»
در حدیثی حضرت امام باقر (علیه السّلام) فرموده اند که فرشتگان الهی در هنگام شهادت حضرت امام حسین (علیه االسّلام) گریه و بی تابی نمودند و خداوند به ایشان حضرت امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را نشان داد و خاطر نشان نمود که به وسیله ایشان از قاتلان حضرت سیدالشهداء (علیه السّلام) انتقام خواهد گرفت:
« حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الدَّقَّاقُ وَ مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِصَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ الْكُلَيْنِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ الْفَزَارِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جُمْهُورٍ الْعَمِّيُّ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَمَّنْ ذَكَرَهُ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ ثَابِتِ بْنِ دِينَارٍ الثُّمَالِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ الْبَاقِرِ (ع) يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَ سُمِّيَ عَلِيٌّ (ع) أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ وَ هُوَ اسْمٌ مَا سُمِّيَ بِهِ أَحَدٌ قَبْلَهُ وَ لَا يَحِلُّ لِأَحَدٍ بَعْدَهُ قَالَ لِأَنَّهُ مِيرَةُ الْعِلْمِ يَمْتَارُ مِنْهُ وَ لَا يَمْتَارُ مِنْ أَحَدٍ غَيْرُهُ قَالَ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ فَلِمَ سُمِّيَ سَيْفُهُ ذَا الْفَقَارِ فَقَالَ (ع) لِأَنَّهُ مَا ضُرِبَ بِهِ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ إِلَّا أَفْقَرَهُ مِنْ هَذِهِ الدُّنْيَا مِنْ أَهْلِهِ وَ وُلْدِهِ وَ أَفْقَرَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْجَنَّةِ قَالَ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ فَلَسْتُمْ كُلُّكُمْ قَائِمِينَ بِالْحَقِّ قَالَ بَلَى قُلْتُ فَلِمَ سُمِّيَ الْقَائِمُ قَائِماً قَالَ لَمَّا قُتِلَ جَدِّيَ الْحُسَيْنُ (ع) ضَجَّتْ عَلَيْهِ الْمَلَائِكَةُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى بِالْبُكَاءِ وَ النَّحِيبِ وَ قَالُوا إِلَهَنَا وَ سَيِّدَنَا أَ تَغْفَلُ عَمَّنْ قَتَلَ صَفْوَتَكَ وَ ابْنَ صَفْوَتِكَ وَ خِيَرَتِكَ مِنْ خَلْقِكَ فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِمْ قَرُّوا مَلَائِكَتِي فَوَ عِزَّتِي وَ جَلَالِي لَأَنْتَقِمَنَّ مِنْهُمْ وَ لَوْ بَعْدَ حِينٍ ثُمَّ كَشَفَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَنِ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِ الْحُسَيْنِ (ع) لِلْمَلَائِكَةِ فَسُرَّتِ الْمَلَائِكَةُ بِذَلِكَ فَإِذَا أَحَدُهُمْ قَائِمٌ يُصَلِّي فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِذَلِكَ الْقَائِمُ أَنْتَقِمُ مِنْهُمْ.» (19)
«على بن احمد بن محمّد دقّاق و محمّد بن محمّد بن عصام گفته اند محمّد بن يعقوب كلينى از قاسم بن علا از اسماعيل فزارى از محمّد بن جمهور عمى از ابن ابى نجران از كسى كه يادش نموده از ابى حمزه ثابت بن دينار ثمالى وى مىگويد: از حضرت ابو جعفر محمّد بن على الباقر (عليهما السّلام) سؤال نموده و عرض كردم: اى فرزند رسول خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) براى چه على (عليه السّلام) به امير المؤمنين موسوم گرديده و اين اسمى است كه احدى قبل از آن حضرت به آن ناميده نشده و براى احدى بعد از آن حضرت جايز نيست موسوم به آن گردد؟ حضرت فرمودند: زيرا شرف علم از حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) بود و ديگران از او اکتساب علم می كردند و احدى غير از آن حضرت اين طور نبود.
عرض كردم: چرا شمشيرش را ذو الفقار مى نامند؟ حضرت فرمودند: زيرا احدى را با آن ضربت نمى زد مگر آن كه در اين دنيا او را از اهل و فرزند و در آخرت از بهشت مأيوس و ممنوع مى نمود. عرض كردم: اى پسر رسول خدا، مگر شما همگى قائم به حق نيستيد؟ فرمودند: آرى.
عرض كردم: در خصوص حضرت قائم (عليه السّلام) چرا ایشان را به اين نام خوانده اند؟ فرمودند: هنگامى كه جدّم حضرت امام حسين (عليه السّلام) به شهادت رسید، فرشتگان گريستند و ضجّه زدند و به درگاه الهى ناليدند و گفتند: اى خدا و اى سرور ما آيا از كسى كه برگزيده و فرزند برگزيده و بهترين خلق تو را كشته غافل هستى؟
خداى عزّ و جلّ به ايشان وحى نمود: اى ملائكه من آرام باشيد قسم به عزّت و جلال خودم از قاتلين او انتقام خواهم گرفت اگر چه در آینده باشد، سپس ائمّه اى را كه از فرزندان حضرت امام حسين (عليه السّلام) هستند، به ايشان نشان داد، آنها مسرور و خوشحال شدند در بين فرزندان حضرت يكى از آنها ايستاده و نماز مى خواند، حقّ تعالى فرمود: با اين قائم از قاتلين انتقام خواهم گرفت.» (20)
پی نوشتها
(1) كامل الزيارات، صفحه 83
(2) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 264
(3) الأمالي صدوق، صفحه 638 - كامل الزيارات، صفحه 84
(4) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 265
(5) كامل الزيارات، صفحه 84
(6) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 267
(7)كامل الزيارات، صفحه 84
(8) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 269
(9) كامل الزيارات، صفحه 85
(10) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 270
(11) كامل الزيارات، صفحه 85
(12) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 271
(13) كامل الزيارات، صفحه 86 – 85
(14) كامل الزيارات، صفحه 86
(15) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 275
(16) كامل الزيارات، صفحه 87 - 86
(17) ترجمه كامل الزيارات، صفحه 279 – 277
(18) الأمالي طوسي، صفحه 418
(19) علل الشرائع، جلد1، صفحه 160
(20) ترجمه علل الشرائع، جلد1، صفحه 531 - 530
منابع
- الأمالي، محمد بن الحسن طوسى، محقق / مصحح: مؤسسة البعثة، قم، دار الثقافة، 1414 ق.
- الأمالي، محمد بن على ابن بابويه، تصحیح استاد ولى و حسین غفاری، جلد1، تهران، كتابچى، چاپ ششم، 1376 ش.
- ترجمه علل الشرائع ، محمد بن على ابن بابويه، ترجمه ذهنى تهرانى، قم، مؤمنين، 1380 ش.
- ترجمه كامل الزيارات، جعفر بن محمد ابن قولويه، ترجمه ذهنى تهرانى، تهران، انتشارات پيام حق، چاپ اول، 1377 ش.
- علل الشرائع، محمد بن علىابن بابويه، قم، داورى، 1385 ش.
- كامل الزيارات، جعفر بن محمد ابن قولويه، محقق و مصحح: عبد الحسين امينى، نجف اشرف، دار المرتضوية، 1356 ش.
اترك تعليق