از جمله علل غیبت حضرت صاحب الزمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در احادیث بيعت احدى در گردن ایشان نباشد، از خوف کشتن ایشان، حکمت الهی که پس از ظهور مشخص می شود و امتحان و آزمايش مومنان ذکر شده است که در این مجال به ذکر آن می پردازیم:
بيعت احدى در گردن ایشان نباشد:
یکی از علل غیبت حضرت صاحب الزمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در احادیث چنین ذکر شده است که بيعت احدى در گردنشان نباشد:
«حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ الْمُتَوَكِّلِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْعَطَّارُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ غَزْوَانَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ تَعْمَى وِلَادَتُهُ عَلَى هَذَا الْخَلْقِ لِئَلَّا يَكُونَ لِأَحَدٍ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ إِذَا خَرَجَ.» (1)
«حضرت امام صادق (علیه السّلام) فرمودند: صاحب الامر ولادتش بر اين خلق پنهان است تا چون ظهور كند بيعت احدى در گردنش نباشد.» (2)
حضرت امام رضا (علیه السّلام) در این باره فرمودند:
«حدثنا محمد بن إبراهيم بن إسحاق رضي الله عنه قال حدثنا أحمد بن محمد الهمداني قال حدثنا علي بن الحسن بن علي بن فضال عن أبيه عن أبي الحسن علي بن موسى الرضا (ع) أنه قال: كأني بالشيعة عند فقدهم الثالث من ولدي يطلبون المرعى فلا يجدونه قلت له و لم ذلك يا ابن رسول الله قال لأن إمامهم يغيب عنهم فقلت و لم قال لئلا يكون في عنقه لأحد حجة إذا قام بالسيف.» (3)
«محمد بن ابراهيم بن اسحاق رضى الله عنه از احمد بن محمد همدانى از على بن الحسن بن على بن فضال از پدرش از حضرت ابى الحسن على بن موسى الرضا (عليه السلام) نقل كرده كه آن حضرت فرمودند: گويا مى بينم شيعيان را هنگامى كه فرزند سومى من مفقود و غائب مى شود هر چه به دنبال پناهگاهى مىگردند، آن را نمى يابند. عرض كردم: اى فرزند رسول خدا، چرا؟ فرمودند: زيرا امام و پيشوايشان از آنها غائب و پنهان است. عرض كردم: چرا غائب مى باشد؟ فرمودند: به خاطر آن كه وقتى با شمشير قيام فرمود، احدى حجت و برهان بر آن حضرت نداشته باشد.» (4)
از خوف کشتن ایشان
یکی از علتهای دیگر در باب غیبت حضرت صاحب الزمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در احادیث این مورد ذکر شده است که خوف کشتن ایشان می رود و حضرت چاره ای جز در خفا و غیبت زندگی نمودن ندارند:
در این مجال به دو حدیث از حضرت امام صادق (علیه السّلام) در این باره اشاره می شود:
«حدثنا محمد بن علي ماجيلويه رضي الله عنه عن أبيه عن أبيه أحمد بن أبي عبد الله البرقي عن محمد بن أبي عمير عن أبان و غيره عن أبي عبد الله (ع) قال: قال رسول الله (ص) لا بد للغلام من غيبة فقيل له و لم يا رسول الله قال يخاف القتل.» (5)
«محمد بن على ماجيلويه رضى الله عنه از پدرش از پدرش احمد بن ابى عبد الله برقى از محمد بن ابى عمير از ابان و غير او از حضرت امام صادق (علیه السّلام) نقل كرده كه حضرت فرمودند: رسول خدا (صلى الله عليه و آله) فرمودند: چاره اى نيست براى آن جوان از غائب شدن. محضر مباركش عرض شد: چرا يا رسول الله؟ حضرت فرمودند: چون خوف كشتنش مى باشد.» (6)
«حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ مَاجِيلَوَيْهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْقَاسِمِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِيِّ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ نُوحٍ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: لِلْقَائِمِ غَيْبَةٌ قَبْلَ قِيَامِهِ قُلْتُ وَ لِمَ قَالَ يَخَافُ عَلَى نَفْسِهِ الذَّبْحَ.» (7)
« زراره از حضرت امام صادق (علیه السّلام) روايت كرده است كه فرمودند: به راستى قائم ما پيش از قيام خود غيبتى دارد، گفتم چرا؟ فرمود مي ترسد سرش را ببرند.» (8)
امتحان و آزمايش مومنان
یکی از علل غیبت حضرت صاحب الزمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در احادیث امتحان و آزمايش مومنان ذکر شده است و حضرت امام موسی بن جعفر (علیه السّلام) در این باره فرموده اند:
«أبي رحمه الله قال حدثنا سعد بن عبد الله عن الحسن بن عيسى بن محمد بن علي بن جعفر عن جده محمد بن علي بن جعفر عن أخيه موسى بن جعفر (ع) قال: إذا فقد الخامس من ولد السابع فالله الله في أديانكم لا يزيلكم أحد عنها يا بني إنه لا بد لصاحب هذا الأمر من غيبة حتى يرجع عن هذا الأمر من كان يقول به إنما هي محنة من الله عز و جل امتحن بها خلقه و لو علم آباؤكم و أجدادكم دينا أصح من هذا لاتبعوه فقلت يا سيدي من الخامس من ولد السابع قال يا بني عقولكم تصغر عن هذا و أحلامكم تضيق عن حمله و لكن إن تعيشوا فسوف تدركوه.» (9)
« پدرم رحمة الله عليه فرمود: سعد بن عبد الله از حسن بن عيسى بن محمد بن على بن جعفر از جدش محمد بن على بن جعفر از برادرش موسى بن جعفر (عليه السلام) نقل كرده كه آن حضرت فرمودند: هنگامى كه فرزند پنجمى از امام هفتم غائب گردد، پناه به خدا، دور نكند شما را احدى از دينتان، فرزندم چاره اى نيست براى صاحب اين امر از غائب شدن و آنقدر اين غيبت طول مى كشد و ادامه پيدا مى كند كه كسانى كه به صاحب اين امر قائل و معتقد هستند از آن برمى گردند.
اين غيبت امتحان و آزمايشى است از خداى عز و جل كه خلائق را با آن مى آزمايد و اگر پدران شما و اجدادتان دينى صحيحتر از اين سراغ داشتند حتما آن را پيروى و تبعيت مىكردند.
راوى مىگويد: عرض كردم: اى سرور و آقاى من: پنجمى از فرزند سابع كيست؟ حضرت فرمودند: فرزندم، عقول شما قاصر است از درك آن و وسعت و توان حمل آن را ندارد ولى اگر زنده بمانيد به زودى دركش خواهيد نمود.» (10)
حکمت الهی که پس از ظهور مشخص می شود
از علل دیگر غیبت حضرت صاحب الزمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در احادیث، حکمت الهی است که پس از ظهور مشخص می شود:
«حدثنا المظفر بن جعفر بن المظفر العلوي رضي الله عنه قال حدثنا جعفر بن مسعود و حيدر بن محمد السمرقندي جميعا قالا حدثنا محمد بن مسعود قال حدثنا جبرئيل بن أحمد عن موسى بن جعفر البغدادي قال حدثني الحسن بن محمد الصيرفي عن حنان بن سدير عن أبيه عن أبي عبد الله (ع) قال: قال إن للقائم منا غيبة يطول أمدها فقلت له و لم ذاك يا ابن رسول الله قال إن الله عز و جل أبى إلا أن يجري فيه سنن الأنبياء (ع) في غيباتهم و أنه لا بد له يا سدير من استيفاء مدد غيباتهم قال الله عز و جل لتركبن طبقا عن طبق أي سننا على سنن من كان قبلكم.» (11)
«مظفر بن جعفر بن مظفر علوى رضى الله عنه از جعفر بن مسعود و حيدر بن محمد سمرقندى جميعا از محمد بن مسعود از جبرئيل بن احمد، از موسى بن جعفر بغدادى از حسن بن محمد صيرفى، از حنان بن سدير از پدرش از حضرت ابى عبد الله (علیه السّلام) نقل كرده كه آن حضرت فرمودند: قائم ما غيبتى مىكند كه مدتش طولانى است. عرض كردم: اى فرزند رسول خدا چرا؟ فرمودند: خداوند عز و جل مصمم است كه در غيبت امام عصر (عجل الله تعالى فرجه الشريف) سنن انبياء (عليهم السلام) در غيبتشان را جارى فرمايد، به ناچار اى سدير لازم است به پايان رساند مدتهاى غيبتهاى ايشان را، حق تعالى مى فرمايد: «لتركبن طبقا عن طبق» يعنى محققا جارى مىكند سنن و احكامى را بر طبق سنن امتهايى كه پيش از شما بودند.» (12)
در حدیث دیگری از حضرت امام صادق (علیه السّلام) در این باره چنین نقل شده است:
« حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُبْدُوسٍ الْعَطَّارُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنِي «عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ قُتَيْبَةَ النَّيْسَابُورِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا حَمْدَانُ بْنُ سُلَيْمَانَ النَّيْسَابُورِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْمَدَائِنِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ الْهَاشِمِيِّ قَالَ سَمِعْتُ الصَّادِقَ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ (ع) يَقُولُ إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَيْبَةً لَا بُدَّ مِنْهَا يَرْتَابُ فِيهَا كُلُّ مُبْطِلٍ فَقُلْتُ وَ لِمَ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ لِأَمْرٍ لَمْ يُؤْذَنْ لَنَا فِي كَشْفِهِ لَكُمْ قُلْتُ فَمَا وَجْهُ الْحِكْمَةِ فِي غَيْبَتِهِ قَالَ وَجْهُ الْحِكْمَةِ فِي غَيْبَتِهِ وَجْهُ الْحِكْمَةِ فِي غَيْبَاتِ مَنْ تَقَدَّمَهُ مِنْ حُجَجِ اللَّهِ تَعَالَى ذِكْرُهُ إِنَّ وَجْهَ الْحِكْمَةِ فِي ذَلِكَ لَا يَنْكَشِفُ إِلَّا بَعْدَ ظُهُورِهِ كَمَا لَمْ يَنْكَشِفْ وَجْهُ الْحِكْمَةِ فِيمَا أَتَاهُ الْخَضِرُ (ع) مِنْ خَرْقِ السَّفِينَةِ وَ قَتْلِ الْغُلَامِ وَ إِقَامَةِ الْجِدَارِ لِمُوسَى (ع) إِلَى وَقْتِ افْتِرَاقِهِمَا يَا ابْنَ الْفَضْلِ إِنَّ هَذَا الْأَمْرَ أَمْرٌ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى وَ سِرٌّ مِنْ سِرِّ اللَّهِ وَ غَيْبٌ مِنْ غَيْبِ اللَّهِ وَ مَتَى عَلِمْنَا أَنَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حَكِيمٌ صَدَّقْنَا بِأَنَّ أَفْعَالَهُ كُلَّهَا حِكْمَةٌ وَ إِنْ كَانَ وَجْهُهَا غَيْرَ مُنْكَشِفٍ.» (13)
« عبيد الله بن فضل هاشمى گويد از حضرت امام صادق (علیه السّلام) شنيدم که فرمودند: صاحب الامر غيبتى دارد كه از آن ناچار است كه هر باطل جوئى در آن به شك مى افتد. گفتم قربانت چرا؟ فرمود: براى علتى كه ما ماذون نيستيم آن را بيان كنيم براى شما؟ گفتم حكمت در غيبت او چيست؟ فرمود سبب حكمت در غيبت او همان سبب حكمت در غيبت كسانى از حجتهاى خداست كه پيش از او بودند به درستى كه وجه حكمت در اين باره منكشف نشود مگر پس از ظهورش چنانچه وجه حكمت كارهاى خضر از شكستن كشتى و كشتن پسربچه و برپاداشتن ديوار شكسته به موسى هويدا نشد مگر بعد از آنكه از هم جدا شدند اى پسر فضل اين امر، امري است از امور خداى تعالى و سري است از اسرار او و غيبتى است از غيوب او و چون دانستيم كه خداى عزّ و جلّ حكيم است تصديق داريم كه همه افعال او حكيمانه است و اگر چه وجه آن براى ما منكشف نباشد. (14)
پی نوشتها
(1) كمال الدين و تمام النعمة، جلد2، صفحه 479
(2) ترجمه كمال الدين و تمام النعمة، جلد2، صفحه 156
(3) علل الشرائع، جلد1، صفحه 245 - كمال الدين و تمام النعمة، جلد2، صفحه 480
(4) ترجمه علل الشرائع، جلد1، صفحه 785 – 784
(5) علل الشرائع، جلد1، صفحه 243
(6) ترجمه علل الشرائع، جلد1، صفحه 779
(7) كمال الدين و تمام النعمة، جلد2، صفحه 481
(8) ترجمه كمال الدين و تمام النعمة، جلد2، صفحه 158
(9) علل الشرائع، جلد1، صفحه 245 – 244
(10) ترجمه علل الشرائع، جلد1، صفحه 783
(11) علل الشرائع، جلد1، صفحه 245
(12) ترجمه علل الشرائع، جلد1، صفحه 785
(13) كمال الدين و تمام النعمة، جلد2، صفحه 482 - علل الشرائع، جلد1، صفحه 246 – 245
(14) ترجمه كمال الدين و تمام النعمة، جلد2، صفحه 159- 158
منابع
- ترجمه علل الشرائع ، محمد بن على ابن بابويه، ترجمه ذهنى تهرانى، قم، مؤمنين، 1380 ش.
- ترجمه كمال الدين، محمد بن على ابن بابويه، مترجم: محمد باقر كمره اى، تهران، اسلاميه، 1377 ش.
- علل الشرائع، محمد بن علىابن بابويه، قم، داورى، 1385 ش.
- كمال الدين و تمام النعمة، محمد بن على ابن بابويه، محقق و مصحح: على اكبر غفارى، تهران، اسلاميه،1395 ق.
اترك تعليق